واکنش

شیمی و فناوری

واکنش

شیمی و فناوری

دانشجویان شیمی فناوری

پیوندهای روزانه

شیمی کاربردی

چهارشنبه, ۱۵ بهمن ۱۳۹۳، ۰۱:۵۶ ق.ظ
شیمی کاربردی

شیمی کاربردی. گرایشی که نامش شاید گویای مشخصه اصلی اش باشد. کاربرد علم شیمی در صنعت. اساس به وجود آمدن این گرایش، به وجود آمدن پلی بین آزمایشگاههای شیمی و صنعت می باشد. یعنی انتقال داده ها و تجربیاتی که در آزمایشگاههای پر تعداد تحقیقاتی شیمی انجام میشود به سمت مقیاس های بزرگتر. از این گرایش به عنوان حد واسط بین رشته شیمی و مهندسی شیمی یاد می شود. قطعا امروزه با توجه به حجم بالای کارهای آزمایشگاهی و مقالاتی که تولید می شود، اگر حتی درصد کمی از این تحقیقات هم به پروژه ها و فرآیندهای صنعتی انتقال یابد،  به نظر می رسد تحولی در صنعت کشور صورت خواهد گرفت.

دروس دانشگاهی

 شیمی کاربردی در مقطع کارشناسی 15 واحد با شیمی محض تفاوت دارد. دروس موازنه انرژی و مواد، مکانیک سیالات، انتقال حرارت، انتقال جرم و عملیات واحد که از دروس رشته مهندسی شیمی می باشند، در قالب اصول محاسبات شیمی صنعتی، شیمی صنعتی 1و2 و به صورت خلاصه تر به دانشجویان شیمی کاربردی تدریس می شود. در مقطع ارشد هم دروس واکنشگاهها، کنترل دستگاهی و گسترش شیمی از آزمایشگاه تا صنعت، دروس اصلی گرایش کاربردی می باشد.

زمینه های کاری

 شیمی کاربردی شاید از معدود گرایش های شیمی باشد که دارای زیر شاخه به صورت آکادمیک نیست. اما به نظر نگارنده  شاید گسترده ترین گرایش شیمی از این نظر باشد. دانشجویان این گرایش معمولا، تاکید می کنم معمولا دست بازتری برای انتخاب موضوع به عنوان زمینه تحقیقاتی نسبت به دیگر گرایش های شیمی دارند. گواه این سخن پایان نامه های دانشجویان ارشد و دکترای شیمی کاربردی می باشد که اکثر زمینه های شیمی به غیر از شیمی محاسباتی را در بر می گیرد. در زیر به چند نمونه از اصلی ترین زمینه های پژوهشی شیمی کاربردی اشاره شده است:

پلیمرهای صنعتی و تولید برخی از آنها در مقیاس پایلوت

ساخت و بهبود کارایی غشاهای مختلف از جمله غشای تبادل پروتون در پیل های سوختی

طراحی، ساخت و احیای مجدد کاتالیست های صنعتی

تصفیه آب و فاضلاب به روشهای شیمیایی و بیولوژیکی

تهیه کامپوزیت ها و نانو کامپوزیت ها

مطالعه سینیتیک برخی واکنش های صنعتی

و…

دانشگاههای پیشتاز

 قطعا دانشگاه تبریز را می توان بنیان گذار گرایش شیمی کاربردی در مقطع کارشناسی ارشد دانست. این دانشگاه در اواسط  دهه هفتاد اقدام به ایجاد این گرایش و پذیرش دانشجو کرد. پس از این دانشگاه، دانشگاه رازی کرمانشاه هم شروع به گرفتن دانشجو کرد. در بین دانشگاههای تهران، دانشگاه امیرکبیر و دانشگاه تهران در این زمینه پیشتاز شدند. دانشگاه تبریز در مقطع دکتری هم در بین دانشگاههای دولتی کشور اولین دانشگاهی بود که اقدام به پذیرش دانشجو کرد. در سالهای بعد دانشگاههای بوعلی همدان، مالک اشتر، سمنان، سیستان و بلوچستان، صنعتی شریف، شهید بهشتی، خوارزمی و … هم این گرایش را در دانشگاههای خود راه اندازی کردند.

کنکور کارشناسی ارشد

 در ابتدای به وجود آمدن این گرایش، کنکور مشترکی برگزار می شد و متقاضیان ورود به این رشته سوالات یکسانی را نسبت به دیگر متقاضیان جواب می دادند و رتبه آنها هم در زیر مجموعه یکسانی منتشر می شد. اما از سال 1381 وزارت علوم تصمیم گرفت دفترچه مجزایی را برای سوالات مربوط به این گرایش تدوین کند. دفترچه ای موسوم به دفترچه شیمی کاربردی که سوالات آن شامل 30 عدد و از دروس اصول محاسبات شیمی صنعتی، شیمی صنعتی 1و2، خوردگی و اصول تصفیه آب و پسماندهای صنعتی طرح می شود. معمولا سهم هر درس 6 سوال است. از آن سال به بعد تا کنون سوالات به همین شکل طرح می گردد و رتبه مجزایی هم برای گرایش کاربردی در کارنامه منتشر شده توسط سازمان سنجش اعلام می شود که ضریب سوالات دفترچه دوم که در بالا ذکر شد، برای زیر گروه کاربردی 2و بقیه دروس ضریب 1 دارند.

بازار کار

 از نظر بازار کار با توجه به ظرفیت محدود پذیرش این رشته و اینکه تعداد فارغ التحصیلان این گرایش آن قدر زیاد نشده است وبا توجه به اینکه دانشجویان این رشته تا حدودی بیشتر با صنعت آشنا می شوند، به نظر می رسد که ازجایگاه مناسبی نسبت به گرایش های دیگر شیمی برخوردار است. فارغ التحصیلان این گرایش جایگاه مناسب تری برای استخدام در شرکت های پتروشیمی و مرتبط با صنایع نفت و گاز دارا هستد. البته این مسئله شاید به زمینه کاری دانشجو هم بستگی زیادی داشته باشد.

اشاره به این موضوع هم شاید خالی از لطف نباشد که گرایش شیمی کاربردی از جمله گرایشهایی است که فقط در کشور ایران پایه ریزی شده است و در کشورهای دیگر تا آنجا که نگارنده جستجو کرده است این گرایش با این نام وجود ندارد. با توجه به این موضوع برای دوستانی که قصد اپلای گرفتن را دارند، تحصیل در این گرایش توصیه نمی شود. راه اپلای برای دانشجویان کاربردی باز است. فقط شایدراه سخت تری را پیش رو داشته باشند.

سخن آخر

 ایده ایجاد کردن این گرایش را باید ارج نهاد. چرا که میتواند ارتباط بسیار خوبی بین علم وصنعت ایجاد کند. این یعنی تبدیل کردن علم به ثروت. این یعنی معنای واقعی تولید علم. ولی در پایان مطلب اشاره به نکته ای شاید ضرورت داشته باشد. اینکه به وجود آمدن گرایشی جدید با آن اهدافی که در ابتدا مطرح شد با عنوان شیمی کاربردی قطعا اتفاق بسیار خوبی است. اما باید به این نکته هم توجه کرد که آیا پس از گذشت حدود 18-17 سال از ایجاد این گرایش در مقطع کارشناسی ارشد، آیا اهداف اولیه ای که منجر به ایجاد این گرایش شد، محقق شده است یا نه؟ آیا صرفا با اضافه کردن چند واحد درسی از دروس مهندسی شیمی به چارت درسی شیمی کاربردی می توان تجربیات آزمایشگاه را به صنعت منتقل کرد؟ آیا کارهایی که دانشجویان کاربردی انجام می دهند را دانشجویان دیگر گرایش ها نیز می توانند انجام دهند یا خیر؟ آیا به نظر نمیرسد که دانشجویان به آموزه های بیشتری برای تحقق اهداف تعیین شده نیاز دارند؟

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

کاربران بیان میتوانند بدون نیاز به تأیید، نظرات خود را ارسال کنند.
اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید لطفا ابتدا وارد شوید، در غیر این صورت می توانید ثبت نام کنید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی